25 Nisan 2017 Salı

Bobinler (İndüktörler) |Elektronik Devre Elemanları|

Bobin Nedir?

İçerisinden geçen akıma bağlı olarak etrafında manyetik alan oluşan devre elemanıdır. Bobinler, bir nüve üzerine sarılmış bir iletkenden (genellikle yalıtılmış bakır tel) oluşur.
indüktör
-bobinler-

Bobinin birimi Henry'dir. Bobinler L harfi ile gösterilirler. 

bobinler
-bobin çeşitleri-

Bobinler Ne İşe Yarar?

Bir bobinin en büyük özelliği, manyetik alan yardımı ile elektrik enerjisini kısa bir süreliğine depolayabilir. Bu yapısı sayesinde elektronik uygulamalarda çok sık  kullanılırlar. Oluşan bu manyetik etki sayesi ile üzerinde bir faz farkı oluşur.

Ayrıca bobinler devrede AC veya DC kaynaklı devrelerde de kullanılabilirler. Eğer DC gerilim uygulanır ise bobin bir manyetik alan oluşturur ve bu manyetik alanın  etkisi ile bobin direnç gibi davranır. Bu direnç değeri bobin telinin iç direncine eşittir.

Bobinlerde Sağlamlık Kontrolü Nasıl Yapılır? 

Günümüzde kullanılan ölçü aletleriyle bobinin değerini ölçmek zordur. Bu nedenle burada sadece bobinin kısaca arızalı olup olmadığı test edilecektir.

Bobinlerin direnci (bakır telden yapıldıklarından) genellikle 100 ohm ‘dan küçüktür.
Bobinin uçlarının birbirinden farkı yoktur. Multimetre kısa devre kademesine alınır ve problar bobin uçlarına bağlanır . Sonsuzdan farklı bir değer ölçülüyorsa (çoğu kez 100 ohm ‘dan küçük) bobin sağlamdır. Sağlamlık konusunda ayrıca gözle de tetkik yapılmalıdır. Örneğin göz ile görülür yanma ibaresi görülürse bobin beklenilen görevi yapamayabilir.

bobin ölçümü
-bobinlerde sağlamlık kontrolü-



Bobinlerde Zıt Elektromotor Kuvveti (EMK)

Bobine AC akım uygulandığında bobin etrafında oluşan farklı yönlerdeki manyetik alanların bobin üzerinde iki etkisi olur. 

İlk etki, uygulanan AC akımın değerinin sıfırdan maksimum değere doğru artışı sırasında bobinin manyetik alanının kendisini oluşturan kuvvete karşı koyup bu akımı azaltmaya çalışmasıdır. İkinci etki ise AC akım değeri maksimum değerden sıfıra doğru azalırken, bu kez bobinin manyetik alanının kendisi üzerinde gerilim oluşturarak (indükleyerek) akımın azalışını yavaşlatmaya çalışmasıdır.

Bu ikinci etki sırasında bobinin manyetik alanının kendisi üzerinde oluşturduğu gerilime zıt EMK adı verilir. Bobinler zıt EMK ile akımın geçişini geciktirir ve AC özellikli akımların 90 derece geri kalmasına neden olurlar.

DC Akımda Bobinler

Bir bobine DC akım uygulandığında indüktif bir akım oluşmaz, sadece sabit bir manyetik alan oluşur ve bu alana yaklaştırılan demir, nikel, kobalt gibi maddeler bobin tarafından çekilir. İçinde nüve bulunmayan bobinlerin çekim gücü az olur.

AC Akımda Bobinler

DC akımın aksine bobine AC akım uygulandığında, sarım etrafında oluşan farklı manyetik alanlardan dolayı akım dolanımına engel olan bir etki ortaya çıkar. Bobinin indüktansına bağlı olarak değişen karşı koyma şiddetine indüktif reaktans denir.

İndüktif reaktans formülü şudur:

frekans, endüktans, henry
-indüktif reaktans-

Bobinlerde Faz Açısı

AC akımda bobin üzerindeki gerilim, bobin akımından 90 derece ileri fazlıdır. 

bobin akım gerilim faz
-bobinlerde faz ilişkisi-
Bobinlerde Akım-Gerilim İlişkisi

Endüktörün üzerinden akım geçtiği düşünülürse, akımın zamana bağlı değişimine göre üzerinde bir gerilim oluşur.

bobinler
-bobinlerde akım-gerilim ilişkisi-



Eğer bobinin iki ucu arasında bir gerilim var ise, üzerinden geçen akım zamanla değişiyor demektir. DC akım geçtiğinde ise V=0’dır. Yani bobin DC’de kısa devredir.

akım gerilim ilişkisi
-bobinlerde akım-

Bobinlerde Seri Bağlantı

seri bağlantı
-bobinlerde seri bağlantı-

Bobinlerde Paralel Bağlantı 

bobin bağlantıları
-bobinlerde paralel bağlantı-


Kaynak:http://www.robotiksistem.com/bobin_nedir_bobin_cesitleri.html
              http://www.diyot.com/bobin-testi.html