Sayısal devre tasarımı ya da dijital devre tasarımı derslerinde başarılı olmak istiyorsanız, lojik kapıları çok iyi anlamanız gerekir. Bu yazımızda, NOT, AND, OR, XOR ve diğer temel lojik kapılarını örneklerle açıklayacağız.
📺 Ders videosunu buradan izleyebilirsiniz:
YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=yNlNflxTL4s
NOT (Değil) Kapısı
NOT kapısı, giriş değerini tersine çeviren bir kapıdır.
-
Giriş 0 ise çıkış 1 olur.
-
Giriş 1 ise çıkış 0 olur.
Örneğin bir lamba NOT kapısına bağlıysa, giriş 1 olduğunda lamba söner, giriş 0 olduğunda ise yanar. Butonla kontrol edilen bir sistemde, butona bastığınızda giriş 1 olur ve çıkış 0’dır; butondan elinizi çektiğinizde giriş 0 olur ve çıkış 1 olur.
NOT kapısı, dijital devrelerde temel bir değilleme işlevi görür ve diğer kapılar için de mantık oluşturur.
AND (VE) Kapısı
AND kapısı, çarpma mantığıyla çalışır. Çıkışın 1 olabilmesi için tüm girişlerin 1 olması gerekir.
-
Herhangi bir giriş 0 ise çıkış 0 olur.
-
Tüm girişler 1 olduğunda çıkış 1 olur.
Örneğin iki girişiniz varsa ve birini 1 yaparsanız çıkış 0 kalır; ikinci girişi de 1 yaptığınızda çıkış 1 olur. Bu nedenle AND kapısına çarpma kapısı da denir.
NAND (VE Değil) Kapısı
NAND kapısı, AND kapısının tam tersidir.
-
Girişlerin tümü 1 olduğunda çıkış 0 olur.
-
Girişlerden herhangi biri 0 olduğunda çıkış 1 olur.
Yani AND kapısı “ve” mantığını kullanırken, NAND kapısı “ve değil” mantığını uygular.
OR (VEYA) Kapısı
OR kapısı, toplama mantığıyla çalışır.
-
Girişlerden herhangi biri 1 ise çıkış 1 olur.
-
Tüm girişler 0 ise çıkış 0 olur.
Örneğin iki girişli bir OR kapısında her iki giriş 0 ise çıkış 0’dır. Girişlerden biri 1 olursa çıkış 1 olur; ikisi de 1 olursa çıkış yine 1 olur.
NOR (VEYA Değil) Kapısı
NOR kapısı, OR kapısının tersidir.
-
OR çıkışına NOT eklenmiş hali olarak düşünebilirsiniz.
-
Çıkış, OR’un tam tersidir.
XOR (Özel Veya) Kapısı
XOR kapısı, yalnızca girişler farklıysa çıkış 1 olur.
-
Girişler aynıysa çıkış 0’dır.
-
İki girişli bir XOR’da, biri 1 diğeri 0 ise çıkış 1 olur; ikisi aynıysa çıkış 0 olur.
XNOR (Özel Veya Değil) Kapısı
XNOR kapısı, XOR’un tam tersidir.
-
Girişler aynıysa çıkış 1 olur.
-
Girişler farklıysa çıkış 0 olur.
Özetle, dijital devrelerde AND, OR, XOR gibi kapılara bir NOT eklendiğinde NAND, NOR, XNOR gibi kapılar oluşur. Bu mantığı anlamak, sayısal devre tasarımının temelini oluşturur.
Lojik Kapılarla Dijital Devre Tasarımı
Dijital devrelerde lojik kapıları doğru kullanmak, devrelerin beklenen şekilde çalışmasını sağlar. NOT, AND, OR, XOR gibi temel kapıları öğrendikten sonra, bu kapıları kombinasyonlar halinde kullanarak karmaşık devreler tasarlayabilirsiniz.
Unutmayın:
-
AND → Tüm girişler 1 olmalı
-
NAND → AND’in tersi
-
OR → Girişlerden biri 1 olmalı
-
NOR → OR’un tersi
-
XOR → Girişler farklı olmalı
-
XNOR → XOR’un tersi
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder